You can enable/disable right clicking from Theme Options and customize this message too.
logo

Zagadka Kaspara Hausera

reżyseria: Werner Herzog; scenariusz: Jakob Wassermann, Werner Herzog; premiera: 1974; produkcja: RFN; gatunek: biograficzny, historyczny, dramat obyczajowy; Oryginalny tytuł filmu brzmi: „Jeder für sich, Gott gegen alle“ – Każdy dla siebie, Bóg przeciw wszystkim.

Scenariusz filmu oparty jest na prawdziwej historii tajemniczego po dzień dzisiejszy Kaspera Hausera, który w 1828 roku pojawia się na rynku w Norynberdze. Nie potrafi mówić, pisać, trudno jest z nim nawiązać porozumienie. Otoczony opieką przez miejscową ludność, staje się sensacją i zarazem trudną do rozwiązania zagadką ludzkiej egzystencji.

Ja jednak chciałbym ograniczyć się tylko do wspomnianego we wstępie oryginalnego tytulu filmu i jego znaczenia w kontekście twórczości Wernera Herzoga. Herzog jest filmowcem poruszającym w swych dziełach zarówno dokumentalnych jak i fabularnych dramat ludzkiej egzystencji. Człowieka widzi jako niewinną ofiarę. Czyją? Może samego Stwórcy? Zdanie i tytuł „Każdy dla siebie, Bóg przeciw wszystkim“ jakby potwierdza tą tezę.

W świetle filmów Herzoga wszyscy jesteśmy „obcy“, jak Kasper – dziki człowiek wychowany w piwnicy w oderwaniu od świata zewnętrznego. Pojawiwszy się nagle pośród „cywilizowanych“ ludzi nie potrafi odnaleźć się ani w kulturze, ani w stanie dzikości. (Tutaj przypomina mi się tragiczna postać Dzikusa z powieści A. Huxleya z 1932 roku „Wspaniały nowy świat“).

Na uwagę zasługuje w początkowej scenie filmu ów tajemniczy mężczyzna, który sprawuje pieczę nad Kasprem. To on uczy go chodzić, uczy go kilku słów i z takim bagażem edukacyjnym pozostawia go na rynku w Norynberdze i znika. Pojawiające się między sekwencjami obrazy przyrody, szumu wiatru kołyszącego trawy wskazują na metafizyczne wymiary oglądanych wydarzeń. Czyżby ów tajemniczy człowiek pełnił funkcję Boga, który posyła swojego wychowanka do kultury ludzi?

Niektórzy krytycy filmowi twierdzą, że tragiczny koniec Kaspra związany jest z dwukrotnym powrotem tej tajemniczej postaci. Do dziś tragiczna śmierć Kaspra Hausera nie została rozwiązana i stanowi tytułową zagadkę bohatera.

Film należy do gatunku kina metafizycznego. W wielu obrazach, wydarzeniach można doszukać się pośrednich nawiązać do Boga. W tej kwestii odpowiedź na pytanie o naturę tego Boga pozostaje otwarta; czy Bóg Herzoga jest rzeczywiście jak zły Demiurg, któremu w stwarzaniu świata człowiek najmniej się udał, czy też ludzkie życie i kultura tworzy własny, karykaturalny obraz swojego Stwórcy.

Gorąco zachęcam do lektury filmowej tego jednego z najważniejszych i najlepszych dzieł Wernera Herzoga.

Leave a comment